Hoe Social Professionals een normaal begaafd kind van verstandelijk beperkte ouders kunnen ondersteunen.

16 tips en tools

De praktijk maakt duidelijk dat normaal begaafde kinderen van verstandelijk beperkte ouders enorm hard moet werken om hun ontwikkelingsachterstand in te lopen. Dit vraagt veel lef en doorzettingsvermogen. Door weerstand te ervaren kan het kind leren welke eigenschappen en vaardigheden het nodig heeft om te ontwikkelen. Het kind heeft een hulpverlener nodig die bereid is het kind te inspireren, liefdevol te provoceren en te stimuleren. Hierdoor krijgt het kind zelfvertrouwen.

Header_training_cross_dynamic_2

Er zijn veel manieren waarop het kind, opgroeiend in deze bijzondere situatie, ondersteund en versterkt kan worden. Onderstaande tips en tools geven een eerste aanzet. 

  1. Verhalenverteller
    Wees een ‘verteller’ en ga ervan uit dat het kind in eerste instantie informatie opslaat en niet direct op jouw verhaal anticipeert. Bijvoorbeeld: ‘Wat me nu is overkomen, sta ik bij de kassa…’
  2. Interesse tonen en jezelf laten zien
    Laat het kind zelf praten over zijn/haar interesses  en wees luisterend aanwezig. Dan krijgt het kind een positief gevoel en dat doet even de dagelijkse sleur vergeten. Vertel eens wat over jezelf of over je kinderen. Welke opleiding doen ze of waar studeren ze voor? Wat kook je graag?
    Vertel over je studententijd of over mooie reizen of jouw hobby’s. Daarmee laat je jouw cultuur zien en dat is leerzaam!
  3. Provoceren:
    Prikkel de woordenschat door expres een lastig woord te noemen. Vertel raadseltjes en mopjes. Leer het kind hoe een woordenboek te gebruiken. Samen banden lappen. Hulp vragen: ‘Weet jij de weg naar het centrum?’
  4. Op Avontuur
    Neem het kind een keer mee naar bv. een wegrestaurant of het restaurant van de Hema, omdat het kind daarmee leert om aanwezig te zijn in een andere setting dan thuis en de bekende omgeving. Denk ook aan bv. de bibliotheek, een stadscafé, het stadspark, de bioscoop of een museum. Probeer er zoveel mogelijk een leeractiviteit van te maken. Bijvoorbeeld in een kinderboerderij: ‘Wat weet je allemaal over deze dieren, hoe verzorg je een konijn?’ Maar je kan het kind ook leren zelf een activiteit te plannen, natuurlijk rekening houdend met de leeftijd van het kind. Bijvoorbeeld: ‘Je gaat naar school en wat neem je mee?’, of: ‘ Je gaat reizen met de trein, wat doe je dan voor stappen?’. Zo kan het kind leren om een chipkaart op te laden, een reisplan te maken, etc.
  5. Newsflashes
    Vertel spontaan iets ‘nieuws’, waarmee je de nieuwsgierigheid van het kind prikkelt.
    Een opmerkelijke wetenswaardigheid van Discovery Channel: ’ Wist je dat mieren een ‘bal’ vormen om een rivier over te kunnen steken?’. Niet verwachten dat je meteen een nieuwsgierige reactie krijgt, maar het is  input die het kind thuis niet krijgt. Het kan ook een ingang zijn om contact te maken met het kind.
  6. Verjaardagen, feestdagen
    Vier verjaardagen en wees hierbij aanwezig, want dit is misschien de enige dag dat het kind in het gezin zelf centraal staat. Bespreek hoe het kind dit zou willen vieren. Besteed ook aandacht aan feestdagen: Paasdagen, kerst, etc. Dit is allemaal onderdeel van onze culturele vorming.
    Tips_Tools_cross_dynamic_2
  7. Hersens prikkelen
    Speel een spel, waarbij sprake is van logisch nadenken (tegenstellingen onderscheiden en samenhang zoeken). Bijvoorbeeld het verkeerspel,
    waarbij sprake is van verkeersborden en regels. Het kind leert daarmee denken in logische structuren. Het kind heeft er baat bij, op het moment dat het kennis maakt met schoolvakken, zoals als: taal, rekenen en aardrijkskunde. Deze vakken zijn  immers allemaal op logische structuren gebaseerd.
  8. Activiteiten buitenshuis
    Onderzoek of het kind een hobby buiten de deur kan doen: zwemmen, padvinderij, etc. Wel even nagaan of de activiteit (individueel of in groepsverband) voor het kind haalbaar/ wenselijk is.
  9. Emotionele alfabet
    Als het kind wat ouder is, kan het verstandig zijn om educatieve voorlichting te geven over emoties. Hoe ga we om met frustraties? Creatieve werkvormen kunnen hierbij helpen. Bijvoorbeeld: pictogrammen of tekstkaartjes, waardoor het kind gevoelens kan aanwijzen of kan herkennen.
  10. Emotionele Zelfzorg
    Frustraties: maak een stressplan voor wat het kind kan doen tijdens een stressvolle ervaring. Wil je het kind leren een knuffel vast te houden, een tekening te maken of muziek te luisteren? Er is heel veel mogelijk om een kind te leren zelfzorg toe te passen; kinderen zijn leerbaar. Bij oudere kinderen kan gewerkt worden aan een persoonlijk ‘stressprotocol’.
    interactieve_scene_jan17
  11. Moreel kompas aanreiken
    Wees een voorbeeld in positief denken/ mentaliteit. Slogans als: ‘geef nooit op’, ‘niet bij de pakken neerzetten’,
    ‘pak je moment’, ‘kop op’, ‘we maken allemaal fouten’ en het geven van een schouderklopje zijn daar voorbeelden van. Dit lijken misschien dooddoeners, maar dit vormt voor het kind een moreel kompas te midden van een machteloze gezinssituatie. Het zijn allemaal positieve conditioneringen.
  12. Aanraken
    Aanraking zorgt voor pretstoffen (stressverlagend) en geeft ook een positief zelfbeeld (ik mag er zijn). Bijvoorbeeld een aai over de bol, even een hand op de rug van het kind leggen geeft zelfvertrouwen.
  13. Taboe doorbreken
    Schat in wanneer je het taboe open gaat breken en taal gaat geven aan het feit dat ouders een verstandelijke beperking hebben. Meestal is de puberteit een belangrijke fase hiervoor. Het kind ervaart namelijk steeds meer een kloof tussen zijn ontwikkeling en die van zijn ouders.
  14. Uit logeren
    Bij welke familielid kan het kind af en toe logeren? Stimuleer dit familielid om ook het kind te inspireren.
  15. Sociale werkvormen
    Samen een rollenspel doen over hoe sociale interactie verloopt. Bijvoorbeeld bij de eerste ontmoeting: handen schudden en voorstellen, oogcontact, beleefde vragen stellen, etc.
  16. Complimenten geven
    Geef complimenten en benoem positieve eigenschappen. Aan elk compliment kan het kind zich optrekken en meer over zichzelf leren.